Meer dan 40 huidige of voormalige deelnemers aan de praktijklabs Samen Buurten kwamen op 24 november 2025 samen bij Paviljoen de Oostvaarders in Almere om elkaar te ontmoeten en te inspireren tijdens de derde bijeenkomst van de groeiende praktijklab-leergemeenschap. Intrinsieke motivatie was het thema deze middag. Hoe blijf je gemotiveerd als je met de systeemwereld botst of tegen andere tegenslagen aanloopt?
Dagvoorzitter is Roel Wieringa. Hij is research fellow aan hogeschool Windesheim, waar hij met collega´s vanuit het lectoraat Urban Innovation onderzoek doet naar zowel specifieke praktijkcases in buurtverbinden als naar het leereffect van de praktijklabs Samen Buurten en de daaruit voortkomende leergemeenschap. Recent is het eerste onderzoek naar vijf praktijkcases gepubliceerd evenals een nulmeting van de effecten van de leergemeenschap.
Nulmeting
Belangrijkste conclusies zijn dat het project Samen Buurten in Flevoland betekenisvolle stappen zet in het versterken van gemeenschapsopbouw. Buurtverbinders die deelnemen aan de praktijklabs rapporteren toegenomen kennis, zelfvertrouwen en netwerkvorming. Ze ontwikkelen zich in de praktijk tot sleutelpersonen in hun wijk en dragen bij aan het vergroten van sociale samenhang, betrokkenheid en vertrouwen. Ook zijn de deelnemers positief over de praktijklabs: het opleidingsprogramma draagt bij aan het mogelijk maken, uitvoeren én verduurzamen van lokale gemeenschapsinitiatieven. Als werkzame factoren noemen zij: de inzet op ontmoeting en vertrouwen, het versterken van informele netwerken en het bieden van handelingsperspectief via (praktische) instrumenten als de ABCD-aanpak, asset-mapping, werkbladen en ook de leergemeenschap waarbij samen wordt gereflecteerd op specifieke thema’s als weerstand, boudery-spanning en het verbinden van de systeem- en leefwereld.
Wel vraagt het langdurig borgen van deze beweging om blijvende ondersteuning, structurele samenwerking met formele partijen en erkenning van de rol van inwoners. Maar het potentieel is groot. Samen Buurten laat volgens de onderzoekers zien dat investeren in gemeenschapskracht leidt tot duurzamere buurten én tot preventieve waarde voor het sociaal- en gezondheidsdomein.
Inspiratie
In aanloop naar het thema ‘Intrinsieke motivatie: hoe blijf je gemotiveerd bij tegenslag’, wordt er op deze derde leergemeenschapsbijeenkomst eerst ‘goed nieuws’ gedeeld. Zeer verheugd zijn de vertegenwoordigers van het burgerinitiatief voor een duurzame buurtgemeenschap De BinnenHaven in Almere. Na acht jaar wachten is er een college-akkoord, hoewel nog met een kleine slag om de arm, voor de bouw van zo’n 100 woningen voor een, nu al actieve en hechte woongemeenschap. Ook een project met een iets langere adem dan verwacht is het initiatief in Almere om een laagdrempelig feest te organiseren door jonge bewoners met een licht verstandelijke beperking van WLZ-organisatie Doendersdreef voor de buurt. Dit idee is opgepakt met onder meer welzijnsorganisatie De Schoor en dagbesteding ATC Buiten van Philadelphia. In de aanloop naar het feest, dat later dan gepland zal plaatsvinden op 9 mei 2026, is al veel geleerd als het gaat om uitnodigingsteksten die ook te lezen en te begrijpen moeten zijn voor mensen met een licht verstandelijke beperking en bijvoorbeeld praktische zaken als vervoer. Toch gaan de initiatiefnemers door met als doel een jaarlijks evenement in Almere. Met name omdat het concept ‘Vergroot de wereld met elkaar’ een superleuke uitdaging is, zeggen buurtverbinders Daniëlle Baker en Anda van der Zwaag-Boomsma.
Iedereen
Buurtverbinder Bram Jonkheer vertelt een aangrijpend verhaal uit Nijkerk. Hij krijgt een huilende vrouw aan de lijn. Ze vertelde in het buurthuis over de komst van een Eritrese stagiair uit de straat die er zal komen werken. De negatieve reacties daarop sloegen haar volledig uit het veld. “Hoe ga je daarmee om als buurtverbinder?”, deelt Bram “Je bent er voor iedereen, dus ook voor buurtbewoners die racistische opmerkingen maken.” De tijd bracht een moment van doorbraak. De Eritrese jongen had zijn inburgeringscursus gehaald. Bram bracht dit nieuws naar het buurthuis en had een felicitatiekaartje bij zich. De spontane reactie was nu: “Hoera, we hebben er een Nijkerker bij”, en er werd volop gefeliciteerd op het kaartje. Nog later bedankte een volgende stagiair Nederland in een paginagroot artikel in de lokale krant. “Dit zijn de pareltjes die je moet koesteren”, zegt Bram, “want hoeveel mensen zijn hier wel niet een held?” Bram noemt degene die de stageplaatsen biedt, de stagiaires, de vrouw die haar verdriet deelde én de mensen aan de koffietafel die uiteindelijk de stagiaires welkom heetten. “Natuurlijk is er vaak gedoe, maar ga dan terug naar die pareltjes”, zegt Bram ter inspiratie. “Maak zichtbaar wat er gebeurt, want dat houdt de motivatie vast. Dat is wat ik heb geleerd tijdens de ABCD-praktijklabcursus.”
Te gast
Keynote Nicole van Vonno, sociaal ondernemer en communitybuilder reflecteert onder meer op deze praktijkvoorbeelden. “Ga niet redden, niet fixen, niet adviseren en niet helpen. Dit zijn vier punten die we juist wel vaak doen, omdat we denken dat we dat moéten doen. We moeten leren om dingen op z’n beloop te laten. Dan ontstaat er iets onder bewoners. Wat je wel kunt doen is: vragen stellen, coachen, dingen samendoen, successen vieren, geduld en vertrouwen hebben en verhalen delen.” Op dat laatste gaat Yvonne wat dieper in en geeft een concrete tip: ”Vertel bij ieder overleg een verhaal over iets kleins.”
Wat ze zelf doet bij ‘gedoe’ is: wegblijven van de inhoud, maar wel in de buurt blijven. Het mooiste compliment dat ze ontving voor deze houding was: “Je geeft ons het gevoel dat we het zelf kunnen en zelf kunnen oplossen”. “Ik ben te gast”, benadrukt Yvonne haar positie als buurtverbinder.
Reflecteren
Met deze ervaringen uit de praktijk gaan de deelnemers in groepjes uiteen om samen te reflecteren op welke vaardigheden en drijfveren in de praktijk nu echt van belang zijn voor de buurtverbinders. Dan volgt nog net voor het donker een groepsfoto en tot slot is er een wrap up, aan de hand van een razendsnel getekend beeldverslag van Frank Los.
Beeldverslag
Op je handen zitten, zien de deelnemers. Door de leergemeenschap sta je er niet alleen voor. Je hebt te maken met ‘vierkante’ en ’ronde’ mensen. Zie het grote in het kleine: Er zijn niet maar vier mensen, er zijn ál vier mensen. Er valt ook een nieuw woord: twijfelmoed. Heb de moed om te twijfelen. Het even niet weten, is gezond. Beelden zeggen meer dan duizend woorden.
Het beeldverslag is op te vragen door te mailen naar [email protected]